فساد مالی و اداری جنسیت محور!؟

هر ساله بیش از ۵۰% زنان از دانشگاه­‌های ایران فارغ‌التحصیل می­‌شوند و در رشته‌های مختلفی تخصص پیدا می‌کنند؛ این آماری است که نوید می­‌دهد وضعیت زنان رو به بهبود است و جامعه در جهت توانمندسازی زنان گام برمی­‌دارد. اما زمانی که به گزارش سالانه «مجمع جهانی اقتصاد» درباب شکاف جنسیتی نظر می‌­اندازیم می­ ‌بینیم که در سال ۲۰۱۵، ایران رتبه ۱۴۱ را در میان ۱۴۵ کشور جهان به خود اختصاص داده است؛ به عبارتی ایران در میان پنج کشور انتهای جدول که دارای بالاترین شکاف جنسیتی هستند، قرار می‌‌گیرد که نشان‌دهنده بغرنج بودن شکاف جنسیتی و وضعیت تبعیض‌آمیز جنسیتی در ایران است. وضعیت ایران در این شاخص نه‌تنها در مقایسه با سایر کشورها در اوضاع نابه­‌سامانی به‌سر‌می­‌برد، بلکه در مقایسه با سال­‌های اخیر نیز پیوسته در حال تنزل است. مثلا رتبه ایران در سال ۲۰۰۶ ، ۱۰۸بوده است و در سال بعد (۲۰۰۷) به ۱۱۸تنزل یافته، و این روند ادامه داشته است. در سه سال گذشته یعنی ۲۰۱۳ به ۱۳۰ رسیده و در سال ۲۰۱۴ به ۱۳۷ سقوط کرده است و در نهایت در رتبه ۱۴۱ در سال ۲۰۱۵ جا خوش کرده است. زمانی که به زیرشاخص‌های مجمع جهانی اقتصاد توجه می­‌کنیم، درمی­‌یابیم که تنها رتبه خوبی که ایران در این سال­‌ها کسب کرده در دو زیرشاخص «طول عمر زنان» و «تحصیلات در مقطع بعد از دبیرستان» است. بنابراین٬در سایر شاخص‌ها و زیرشاخص­‌ها شکاف جنسیتی میان زنان و مردان چشمگیر است؛ از جمله در شاخص «مشارکت سیاسی» و «مشارکت اقتصادی». بر این اساس می­‌توان یکی از دلایل نزول رتبه ایران در جدول شکاف جنسیتی را به فرایند وسیع خانه­‌نشین کردن زنان و خروج از اشتغال نسبت داد، به عبارتی باید گفت که زنان در سال­‌های تورم و رکود اقتصادی اولین قربانیان بوده‌­اند. چنان که بر اساس آمار رسمی ایران تنها حدود ۱۳ درصد جمعیت شاغلان را زنان تشکیل می­‌دهند.

آمار پایین اشتغال زنان در ایران را به طرق مختلف می­‌توان توجیه کرد اما شاید یکی از مهم­ترین دلایل آن که معمولا در تبیین نادیده گرفته می­‌شود وجود پدیده «فساد جنسیت‌محور» است. گ.کیومسون (۲۰۰۱) در مقاله مفصلی با عنوان «فساد جنسیت­‌محور در فیلیپین»، این مفهوم را این گونه تعریف می­‌کند: «عمل غیرقانونی است که مخصوصا شامل استفاده و بهره­ کشی از زنان به وسیله یک قدرت دولتی برای کسب سود شخصی می‌شود».* بر این اساس هرجایی که مبنایی قربانی فساد قرار گرفتن، جنسیت است ما شاهد فساد جنسیت­‌محور هستیم؛ آنجایی که می­‌بینیم در جریان تعدیل نیروی کار زنان اولین اخراج شدگان‌اند، زمانی که زنان را با دستمزد پایین­‌تر از حقوق رسمی قانون کار استخدام می­‌کنند، آنجایی که از زنان به جز انتظارات رسمی شغلی، انتظارات جنسیتی دیگری نیز وجود دارد، در جایی که برای ارتقا مدیران رده متوسط زن مانع‌تراشی می­‌شود، هنگامی که به تشخیص کارفرما چون متقاضی کار یک زن است در مقایسه با رقیب مردش شانس استخدامی کم­تری پیدا می­‌کند، یا وقتی که یک زن برای یک درخواست ساده به اداره­‌ای مراجعه می­‌کند٬ کارش پیش نمی­‌رود چون اگر نمی­‌تواند رشوه دهد حداقل می‌­تواند از جنسیتش مایه بگذارد! و البته سایر مواردی که ذکر نمی­‌شوند و دیده نمی­‌شوند، در همه آن­ها کسانی از موقعیت رسمی و شغلی خود سوءاستفاده می­‌کنند و زنانی را به خاطر جنسیت­‌شان قربانی می­‌کنند، همه این­‌ها از مصادیق فساد مالی و اداری جنسیت‌محور است. فساد جنسیت‌محور در بهترین حالت محیط ناامن شغلی را برای زنان رقم می­‌زند و در بدترین حالت زنان را از بازار کار محروم می­‌کند.

* Quimson, Gabriella (2001) ‘Gender Based Corruption in the Philippines’. TASA 2001 Conference, The University of Sydney, 13-15 December.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *